Bong bóng dotcom là gì ? Xuất hiện khi nào ? tác động của nó ra sao

Bong bóng dotcom là gì?

Theo định nghĩa của trang bách khoa toàn thư mở Wikipedia, Bong bóng dot-com (trong đó dot trong tiếng Anh có nghĩa là dấu chấm (.), dot-com là từ để chỉ các doanh nghiệp trên internet có tên miền đuôi .com), hoặc có thể gọi bong bóng dotcom là bong bóng Y2K. Đây là một bong bóng xuất hiện ở trong thị trường chứng khoán khi mà có sự đầu cơ cổ phiếu của các doanh nghiệp về công nghệ cao, đặc biệt là các công ty về lĩnh vực mạng.

Theo cựu chủ tịch Fed – ông Alan Alan Greenspan, bong bóng này đã sinh ra vào ngày 9/8/1995 khi công ty Netscape Communications lần đầu niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán và bong bóng đã vỡ vào ngày 10/3/2000 khi các chỉ số tổng hợp NASDAQ đạt lên đến đỉnh cao nhất.

Mặc dù Alan Greenspan gọi đật là sự “thịnh vượng bất thường” nhưng bong bóng Dot-com vào giai đoạn mà nhiều người gọi là “Nền kinh tế mới” đã là một trong những nhân tố đóng góp vào sự thịnh vượng của nền kinh tế nước Mỹ uối thập niên 1990

Bong bóng dotcom là gì ? Xuất hiện khi nào ? tác động của nó ra sao

Bong bóng dotcom xuất hiện trong bối cảnh nào ?

Năm 1995, Microsoft giới thiệu hệ điều hành Windows 95 với nhiều cải tiến vượt trội so với bản 3.x. Sự canh tranh giữa các hãng chế tạo phần cứng máy tính, nhất là chế tạo bộ vi xử lý đã làm cho máy tính cá nhân rẻ hơn. Hai yếu tố này mở ra cơ hội sử dụng rộng rãi máy tính cá nhân tại doanh nghiệp và gia đình. Trình duyệt Internet của Netscape (Netscape Navigator) ra đời năm 1994, phiên bản thứ tư của protocol ra đời cùng năm này với những phát triển đáng kể so với các phiên bản trước và được ứng dụng vào Internet, sự ra đời của các search engines của Yahoo và Altavista vào năm 1995, v.v… đã cho phép mọi người khai thác, trao đổi thông tin, mua bán qua mạng, mở ra kỷ nguyên của thương mại điện tử và khai thác sức mạnh của hệ thống thông tin quản lý. Niềm tin vào tương lai của ngành công nghệ thông tin và do đó là vào sự phát triển của các công ty trong ngành này đã thôi thúc các nhà đầu tư quan tâm tới các cổ phiếu của các công ty công nghệ cao. Nó cũng kích thích các nhà đầu tư mạo hiểm (venture capitalists) rót vốn cho các dự án thành lập các trang web kinh doanh.

Tác động của Bong bóng dotcom

Bong bóng Dot-com góp phần cùng nhiều nhân tố khác tạo ra sự thịnh vượng kinh tế của Hoa Kỳ trong nửa cuối thập niên 1990 theo những cách sau:

Giá cổ phiếu công nghệ cao tăng nhanh đã khuyến khích sự phát triển của các công ty trong ngành công nghệ thông tin. Điều này làm cho công nghệ thông tin tiến bộ nhanh chóng và việc ứng dụng nó vào quản lý, sản xuất đã làm năng suất lao động tăng lên. Greenspan (2008) cho rằng sự bùng bổ của công nghệ cao diễn ra nhanh chóng đã mở ra một giai đoạn hủy diệt mang tính sáng tạo, làm năng suất lao động và làm thị trường lao động trở nên linh hoạt hơn. Đây chính là những nhân tố quan trọng nhất tạo nên tăng trưởng kinh tế cao và duy trì một thời gian khá lâu.
Giá cổ phiếu tăng nhanh khiến các nhà đầu tư cổ phiếu cảm thấy tài sản của mình tăng lên. Lúc đó, họ sẽ tiêu dùng nhiều hơn (hiệu ứng tài sản). Nhu cầu cá nhân nhờ vậy tăng lên cùng hiệu ứng lan tỏa của nó tới sản xuất của các ngành khác nhau trong nền kinh tế khiến đầu tư tư nhân tăng. Nói cách khác, nhìn từ mặt nhu cầu của nền kinh tế, giá cổ phiếu tăng làm tổng cầu tăng lên.
Việc vỡ và xẹp bong bóng Dot-com mở đầu cho thời kỳ suy thoái kinh tế đầu thập niên 2000 ở Hoa Kỳ mà sự kiện 11 tháng 9 và các vụ bê bối kế toán trong các năm 2001 và 2002 làm trầm trọng hơn.